az
en
Bu gün: 21 Iyul 2017
“Arxalıq “ - üst geyim növü

“Arxalıq “  -  üst geyim növü

XVIII əsrin əvvəli

Məxmər, ipək, “güləbatın”, “doldurulma tikmə”, Uz. – 80 sm.

Milli Azərbaycan Tarix Muzeyi, Etnografiya fondu

Azərbaycan milli geyimləri uzun müddətli təkamil prossesində hasil olmuşdur, davamlı özünə məxsusluğunu etnik əlamət olaraq o, xalqın mahiyyətini tam şəkildə əks etdirir. Ölkənin muzeyində qorunub saxlanan milli geyim nümünələri öz gözəllik və zərifliyi, bəzək motivlərinin zənginliyi və yüksək istehsal texnikalarına görə təkrarsızdır. Hələ venesiyalı səyyah Marko Polo (XIII əsr) azərbaycan şəhəri Şamaxı və Bərdənin toxuma məmulatlarının gözəliyini tərifləyir, Azərbaycana gəlmiş ingilis səyyah Antoniy Cenkinson (XVI əsr) yazırdı ki, “hökümdar gözəl, ipəklə və qızıldan tikilmiş çadırda əyləşmişdir”, onun paltarının üzərində mirvari və qiymətli daşlar tikilmişdir. Azərbaycan bütün bölgələrində ən çox yayılmış üst geyimi paltar növü arxalıq idi. Təqdim edilmiş nümünə tünd rəngli və tikişlə bəzədilmiş qalın məxmərdən hazırlanıb. Azərbaycan tikmələrinin texnika və kompozisiyasının kökü qədim dövrlərə gedir. Tikiş ücün Şamaxı, Gəncə, Şəki və digər şəhərlərdə istehsal edilən ipək və yün saplar və həmçinin kanaus, darayı və məxmər parçalardan istifadə olunan motivlər qızılqül, nərqiz, qərənfil və nar, alça, heyva və digər meyvə ağaclarının çiçəkləri idi. Təqdim edilən paltar üzərində “güləbatın” və “doldurulma tikmə” üsulu ilə tünd fonda parlaq mürəkəb və bəzək yaradılmışdır.

 

Верхняя одежда «архалыг»

Материал - бархат, шелк.

Техника шитья – «гюлябатын» (золотое или серебряное шитье), тамбурная вышивка («долдурулма тикме»).

Длина 80 см. Начало XVIII века

Национальный Музей истории Азербайджана, Этнографический фонд.

Азербайджанская национальная одежда создавалась в результате длительного эволюционного процесса; являясь одним из устойчивых этнических признаков она полностью отражает национальную специфику народа. Хранящиеся в музеях республики образцы национальной одежды по красоте и изяществу, по богаству орнаментальных мотивов и высокой технике исполнения неповторимы. Еще венецианский путешественник Марко Поло (XIII в.) хвалил красоту тканых изделий азербайджанских городов Шемахи и Барды, английский путешественник Антоний Дженкинсон (XVI в), побывав в Азербайджане, писал, что «правитель сидел в богатом шатре, сшитом шелками и золлтом», одежда его была расшита жемчугом и драгоценностями. Одной из широко распространенных во всех регионах Азербайджана разновидностей верхней плечевой оджеды был «архалыг». Представленный образец изготовлен из плотного бархата темного цвета и украшен вышивкой. Техника и композиция азербайджанских вышивок своими корнями уходят в глубокую древность. Для вышивания использовали шелковые и шертяные нитки местного произвдоства, а также ткани канаус, дараи и бархат, изготавливавшиеся в городах Шемаха, Гянджа, Шеки, и др.. Излюбленнми мотивами азербайджанских вышивок являлись роза, нарцисс, гвоздика, цветы фруктовых деревьев граната, алычи, айвы и др.. Общий орнамент перемежался геометрическими узорами- линиями, зигзагами, многоугольными розетками. В одежде посредством шитья «гюлябатын» и «долдурулма тикме» на темном фоне создан яркий, сложный и причудливый узор.

Elanlar